Pytanie jest o tyle zasadne, że polsko – białoruskie obroty handlowe kształtują się na stosunkowo niskim poziomie, a i w innych dziedzinach współpracy gospodarczej – potencjalne możliwości współpracy są znacznie wyższe od stopnia ich wykorzystania. A przecież jest to nasz bliski sąsiad na Wschodzie i łączą nas bogate związki kulturowe, religijne, obyczajowe – po prostu dobrosąsiedzkie. Różnią nas, co prawda, acz niekonfliktowo, realia bytu społeczno-politycznego i warunki gospodarowania, ale nie na tyle, żeby korzystnie współpracować w różnych dziedzinach gospodarki. I o nich będzie tu mowa. Tym bardziej, że o dotychczasowych i nowych możliwościach współpracy gospodarczej mówiono w czasie II posiedzenia Wspólnej Polsko – Białoruskiej Komisji ds. Współpracy Gospodarczej, które odbyło się 14 stycznia br. w Mińsku, pod przewodnictwem wicepremierów rządów obu krajów, Waldemara Pawlaka i Iwana Bambizy.

           W ramach obrad tej Komisji – omówiono dwie grupy tematów, tj. realizację postanowień I posiedzenia, które odbyło się 14 kwietnia 2008 roku w Warszawie i efekty działalności 6 grup roboczych w latach 2008 – 2009 oraz całokształt współpracy gospodarczej, w tym inwestycyjnej. W tej drugiej grupie tematycznej – dokonano oceny sytuacji gospodarczej w obu krajach, oceny handlu wzajemnego i inwestycji, problematykę Unii Europejskiej i Unii Celnej Białorusi, Kazachstanu i Rosji, instrumenty bankowo-finansowe sprzyjające rozwojowi handlu oraz sprawę polskiej pomocy eksperckiej w procesach prywatyzacji i rozwoju instytucji rynkowych na Białorusi. Przedmiotem bardziej szczegółowych ocen i propozycji były problemy współpracy w dziedzinach: finansów i ubezpieczeń, energetyki, rolnictwa, turystyki, transportu, budownictwa, a także rozwoju małej i średniej przedsiębiorczości oraz współpracy służb celnych i granicznych.

          Oceniając dotychczasowy stan współpracy – odnotowano spadek wzajemnych obrotów handlowych, analizując jego przyczyny w dwóch aspektach: wpływu kryzysu światowego oraz negatywnych skutków wynikających z utrudnień stosowanych przez poszczególne strony, w tym ograniczeń wprowadzanych przez Białoruś wobec polskiego eksportu. Według polskich danych statystycznych za okres 10 miesięcy ub. roku – polsko białoruskie obroty ukształtowały się na poziomie 1639 mln USD, w tym polski eksport wynosił 983 mln USD, a import z Białorusi – 656 mln USD. A to oznacza, że obroty ogółem spadły w stosunku do analogicznego okresu ub. roku o 36%, eksport polski – o 29%, a import – o 44%. Dane białoruskie w jeszcze większym stopniu tę tendencję spadkową potwierdzają. Wyniki całoroczne, których na razie nie ma, też tego faktu nie zmienią. Ale to nie oznacza, że był to rok stracony. Może nawet wręcz przeciwnie, bo odnotowano wysoką aktywność obu stron na rzecz przełamywania negatywnych zjawisk i tendencji i powrotu na ścieżkę wzrostu. Przykładem tego jest choćby I Szczyt Gospodarczy „Polska-Białoruś”,zorganizowany w Warszawie 23 czerwca ub. roku, a w lutym – rozmowy na szczeblu wicepremierów czy organizacja Wystawy Narodowej RB w Warszawie w dniach 24-26 czerwca. Dobrym przykładem była organizacja XIII Forum Gospodarczego „Dobrosąsiedztwo 2009” w Siedlcach w dniach 13-14 pażdziernika, w trakcie którego odbyły się rozmowy przedsiębiorców z przedstawicielami organów administracji państwowej obu krajów. Ważne znaczenie miały rozmowy w Gdańsku w dniu 1 września z udziałem premierów Polski i Białorusi, zakończone podpisaniem międzyrządowego Memorandum o współpracy w dziedzinie energetyki. Był to więc okres aktywnego i konstruktywnego dialogu na szczeblu organów administracji rządowej, przedsiębiorców i eksporterów oraz organizacji samorządu gospodarczego. No, może warto jeszcze dodać, że Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych zorganizowała w dniach 1-11 grudnia wystawę sztuki złotniczej w Mińsku, która spotkała się z bardzo dobrym przyjęciem kilkutysięcznego gremium zwiedzających.

          Tego typu i podobne działania będą podjęte również w roku 2010. Z rozmów w czasie obecnego posiedzenia Komisji wynika, że odbędą się m.in.- XIV Forum Gospodarcze „Dobrosąsiedztwo 2010” w Mińsku w czerwcu br., III Szczyt Gospodarczy „Polska-Białoruś w Mińsku oraz Polska Wystawa Narodowa, też na Białorusi. Z innych ustaleń wynika, że-o czym informował Wicepremier Waldemar Pawlak – w ramach współpracy inwestycyjnej realizowana będzie budowa elektrowni węglowej w Zelwie w obwodzie grodzieńskim przez Kulczyk Holding i że Białoruś może liczyć na szerszą współpracę w zakresie wykorzystania węgla brunatnego w energetyce. Polska zaoferowała Białorusi możliwość podzielenia się swoimi doświadczeniami w prywatyzacji. Polska będzie wspierać starania Białorusi o przystąpienie do WTO oraz aktywnie sprzyjać wykorzystywaniu możliwości, jakie związane są z udziałem Białorusi w unijnym programie Partnerstwa Wschodniego. Z innych problemów poruszonych w czasie obrad Komisji, na uwagę zasługuje sprawa uproszczenia procedur wizowych i ożywienia ruchu przygranicznego. Aktualnie przygotowywana jest umowa w tej sprawie. Żywą warstwą tematyczną były też – z elementami polemiki – sprawy konieczności eliminacji barier i ograniczeń w obrotach handlowych. Bo, że takie bariery występują, nie ma wątpliwości, choć ich przyczyny są różnie interpretowane, zwłaszcza przez stronę białoruską, nie zawsze właściwie interpretującą realia i wymogi w handlu na terenie unijnym. Strona polska podnosiła wprowadzanie często bezzasadnych barier weterynaryjnych wobec eksportu polskich wyrobów mięsnych, podnoszenie stawek celnych na szereg produktów rolnych, w tym na import polskiego mięsa drobiowego i wołowego. Jak więc widać – życie dostarcza wielu proble mów do rozwiązania. Ale tego typu problemy występują nie tylko w handlu z Białorusią, ale i z innymi krajami wschodnimi. Można i trzeba je rozwiązywać, ale w toku rozmów, negocjacji i przy dobrej woli stron. A z sąsiadami – w szczególności! Wtedy granica obrotów z Białorusią na poziomie powyżej 2 mld USD staje się bliższa i realna. Na to można liczyć już w tym roku.

                                                                                                                       Mikołaj ONISZCZUK